Türkiye'den AWS kullanan her şirketin ortak kaderi: fiyat listesi dolar, gelir tablosu TL. Altyapıda tek bir şey değiştirmeseniz bile kur hareketi bulut bütçenizi delebilir; üstüne bir de tipik AWS hesaplarındaki %20-40'lık israf binince, "bulut pahalıymış" cümlesi yönetim kurulunda kendine yer bulur. Oysa kur riskini yok edemeseniz de, ona maruz kalan dolar tabanını ciddi biçimde küçültebilirsiniz. Bu rehber, müşterilerimizin AWS ortamlarında her gün uyguladığımız savunma katmanlarını sırasıyla anlatıyor.

Önce faturalandırma gerçekleri

  • Fiyatlar dolar bazlıdır. Hangi para birimiyle öderseniz ödeyin, AWS'nin birim fiyatları USD'dir; TL tutar, dönem kuruyla hesaplanır. Yani gerçek maruziyetiniz her zaman dolar cinsindendir.
  • Türkiye'de yerel faturalandırma var. AWS'nin Türkiye iştiraki üzerinden fatura kesilen hesaplarda faturaya KDV yansır ve muhasebe süreci yerlileşir. Ödeme para birimi tercihinize göre TL karşılık banka/kur maliyetleriyle birlikte oluşur — vergi ve stopaj ayrıntılarını mutlaka mali müşavirinizle netleştirin.
  • Bütçe TL, izleme USD olmalı. Yönetime TL bütçe sunarsınız ama anomali tespitini USD üzerinden kurmalısınız; yoksa kur oynaması ile gerçek tüketim artışını birbirinden ayıramazsınız. "Fatura neden arttı?" sorusunun iki ayrı cevabı vardır ve ikisi farklı aksiyon gerektirir.

Katman 1: Görünürlük — neyin arttığını bilmeden hiçbir şeyi yönetemezsiniz

İlk adım para harcamayı gerektirmez: Cost Explorer'da servis ve etiket bazlı kırılım, her hesapta AWS Budgets ile eşik uyarıları ve Cost Anomaly Detection ile günlük anomali alarmı. Biz yönettiğimiz her hesapta günlük eşikli anomali uyarısı kurarız; bir kripto-madencilik saldırısını ya da unutulmuş bir test ortamını fatura kesilmeden yakalamanın en ucuz yolu budur. Etiketleme (proje/ortam/sahip) olmadan bu katman çalışmaz — etiketlenemeyen kaynak, sahiplenilemeyen maliyettir.

Katman 2: İsraf temizliği — dolar tabanınızı küçültün

Kur riskine maruz kalan tutar, faturanızın tamamıdır; faturayı küçültmek kur riskini de küçültür. Denetimlerimizde en sık bulduğumuz kalemler:

  • Kapatılmayan test/staging ortamları (mesai dışı otomatik kapatma ile %60-70 kazanım)
  • Boyut enflasyonu: gerçek kullanımın 2-4 katı EC2/RDS boyutları (rightsizing)
  • Bağlı olduğu instance silinmiş EBS diskleri, yaşlanmış snapshot'lar, boşta ELB'ler
  • S3'te lifecycle'sız büyüyen loglar ve yedekler (IA/Glacier katmanlaması)
  • x86'da koşan ama Graviton'a (ARM) taşınabilecek iş yükleri — aynı performansa ~%20 daha az ücret
  • Üretim dışı iş yükleri için Spot kullanılmaması

Bu kalemlerin toplamı, tipik bir hesapta faturanın %20-40'ıdır. Ayrıntılı taktik listesi için bulut maliyet düşürme rehberimize bakın.

Katman 3: Taahhüt — birim fiyatı kalıcı olarak düşürün

İsrafı temizledikten sonra kalan istikrarlı taban için Savings Plans ya da Reserved Instances ile 1-3 yıllık taahhüde girin; bu, birim fiyatlarınızı %30-60 arası düşürür. Sıralama kritiktir: önce temizlik, sonra taahhüt — şişkin bir ortama taahhüt vermek, israfı üç yıllığına kilitlemektir. Hangi araç hangi durumda doğru, Savings Plans ve Reserved Instances karşılaştırmamızda ayrıntısıyla var.

Bir uyarı: taahhüt kur riskini çözmez — taahhüt tutarı da dolardır. Çözdüğü şey birim fiyattır; kur %20 artarsa taahhütlü faturanız da TL bazında %20 artar, ama taahhütsüz halinden %30-60 daha düşük bir tabandan artar.

Katman 4: Mimari — en ucuz kaynak, hiç açılmayandır

Serverless (Lambda, Fargate), otomatik ölçekleme, önbellekleme ve doğru depolama sınıfları; faturanızı trafiğinizle orantılı hale getirir. Sabit gider mantığından "kullandığın kadar öde" mantığına gerçekten geçen mimariler, kur şoklarında da orantılı davranır: talep düşerse fatura da düşer. Kurumsal VPN'ler, NAT Gateway trafiği ve bölgeler arası veri transferi gibi sessiz kalemleri de bu katmanda ele alın — veri transferi, Türk şirketlerinin en çok es geçtiği fatura kalemidir.

Katman 5: Rutin — FinOps bir proje değil, alışkanlıktır

Tek seferlik temizlik 3-6 ayda çürür. İşleyen model şudur: aylık maliyet gözden geçirme (30 dk), her sprint'e bir maliyet maddesi, yeni kaynak açılışında etiket zorunluluğu ve çeyreklik taahhüt kapsama kontrolü. Bunu iç ekibinize alışkanlık olarak kazandırabilirsiniz — ya da bizim gibi bir ekibe devredebilirsiniz; yönetilen hizmet müşterilerimizde maliyet kontrolü, aylık operasyonun standart parçasıdır.

Sık sorulan sorular

AWS'ye TL ile ödeme yapabilir miyim?
Ödeme tarafında TL karşılıkla çalışmak mümkün; ancak fiyatlar USD bazlı olduğundan kur maruziyeti ortadan kalkmaz, yalnızca ödeme operasyonu yerlileşir. Vergi ayrıntılarını mali müşavirinizle netleştirin.

Faturam bu ay neden arttı?
İki ayrı neden olabilir: kur hareketi (TL tutarı artırır, USD tüketim sabittir) ya da gerçek tüketim artışı (yeni kaynak, trafik, sızıntı, saldırı). Cost Explorer'da USD bazlı bakarak ikisini ayırın; USD de arttıysa anomali tespitine ve etiket kırılımına inin.

Savings Plans almak kur riskini çözer mi?
Hayır — taahhüt de dolar bazlıdır. Çözdüğü şey birim fiyattır (%30-60 indirim). Kur riskine karşı asıl savunma, dolar tabanını küçültmektir: israf temizliği + doğru mimari + taahhüt, bu sırayla.

Nereden başlamalıyım?
Bir haftalık sıralama: (1) Cost Anomaly Detection'ı açın, (2) Cost Explorer'da en büyük 5 kalemi çıkarın, (3) kullanılmayan kaynakları kapatın, (4) rightsizing önerilerini uygulayın. Bu dört adım çoğu hesapta ilk ay %15-25 kazandırır.

Sonuç

Kuru yönetemezsiniz; ama kura maruz kalan tutarı yönetebilirsiniz. Görünürlük → israf temizliği → taahhüt → mimari → rutin sıralamasını kuran şirketlerde bulut bütçesi, kur şoklarında bile öngörülebilir kalıyor. Bu sıralamayı kurmayanlarda ise her kur hareketi bir kriz toplantısı üretiyor.

Faturanızdaki fazlayı rakamla görmek ister misiniz? AWS Maliyet Denetimimiz iki haftada, bulgu başına € tutarıyla israfınızı raporlar — tasarruftan öde seçeneğiyle. Daha hafif bir başlangıç için ücretsiz AWS Sağlık Taraması ile en kritik 5 bulgunuzu çıkaralım.

Etiketler: #AWS #Maliyet #KurRiski #FinOps #Bütçe